Kính thưa quý anh chị,
Cùng các em thân mến.

Đoàn sinh Gia Đình Phật Tử tuy được truyền đạt từ các anh chị huynh trưởng nhưng lại được “học nhiều” nơi bạn bè-đoàn đội và chịu ảnh hưởng trong thế giới thân thiện này lớn hơn hết, chỉ có khác nhau là huynh trưởng truyền đạt những điều hay, hướng dẫn những chuyện tốt, còn bạn bè, đội chúng không những cho nhau những tri kiến tâm đắc mà còn chi phối bằng cả những tật xấu nữa. Ở nhà, ông bà, cha mẹ trăm lần dạy con cháu phải lễ phép, đi thưa về trình là cả một quá trình nhắc nhở nhưng chỉ cần quen thân với vài chúng bạn không có phép tắc đó thì chúng dễ lơ là. Ở trường, thầy cô giáo dạy dỗ với tính cách nghiêm khắc – giữa thầy và trò có một “ranh giới” nhất định nên học sinh thường sợ nhiều thứ, nhất là bị khiển trách nếu hỏi những câu quá bình thường. Cho nên ngạn ngữ Việt có câu: “Học thầy không tày học bạn”.

Mỗi tuần các em đến chùa tu học chỉ vài giờ/một buổi và các em có hơn sáu ngày để sống cùng và học hỏi trong gia đình, học đường và xã hội. Huynh trưởng Đoàn, huynh trưởng trực, huynh trưởng bậc học chỉ tiếp xúc các em ngắn hạn, còn đội, chúng, đàn sinh thì có nhiều thời gian để sinh hoạt, tu học, đồng sự hơn, không những trong GĐPT mà các em có thể thân thiết, liên lạc với nhau ngoài xã hội trong những ngày thường. Do đó các em “học hỏi” ở nhau nhiều hơn bất cứ đâu.

Nếu đội, chúng, đàn trưởng giỏi, ngoan sẽ là những con chim đầu đàn mạnh mẽ, năng động luôn bay vượt lên trước dẫn đàn bay cho đúng hướng – đội, chúng, đàn sinh luôn trông chờ và mong được học hỏi bảo ban nhiều nơi các người dẫn đàn này sống đúng tinh thần đoàn đội, nuôi lớn lý tưởng, tình thương, bằng không các đội chúng sinh sẽ tự chuyển hóa lẫn nhau trong vô thức, trong cảm tính những điều hay cũng như những cố tật mà nhất thời huynh trưởng cầm đoàn sẽ không thấy được vì hay lơi lỏng và thiếu thân thiện với đoàn sinh. Nhìn chung, ở lứa tuổi ngành thiếu, đa số có khuynh hướng coi trọng tình bạn bè – một cõi giới đa chiều thu hẹp – chặt không đứt, bứt không rời và không thích mọi sự phẩm bình về cố tật của những người “anh, chị, em” thân thiện của mình.

Nếu như đội chúng đàn trưởng là một thiện hữu tri thức tốt trọng nề nếp gia phong, biết phân biệt đúng sai, biết tuân thủ giới luật, nội quy, lại khéo dùng phương tiện khuyến hóa chúng bạn thì đúng là một nhân duyên lớn để đoàn ta lớn lên trong chánh Pháp, hoặc như có những đoàn sinh có chánh kiến đàng hoàng, lương thiện thì sức ảnh hưởng cũng không ít. Bằng trái lại thì các đội chúng sẽ bị chi phối, tha hóa theo từng nhóm “hợp gout” nhau, sớm muộn gì cũng có chuyện trước khi kết cục là tan rã. Thiện tri thức có thể hiểu đơn giản là bạn Đạo, là người đồng hành, đồng sự chân thành có thể tin cậy. “Ăn cơm có canh, tu hành có bạn” là cách nói của các đạo tràng, khi cùng tu học với nhau ta học hỏi lẫn nhau rất nhiều. Kinh Hoa Nghiêm thuật chuyện Thiện Tài đồng tử cầu đạo các vị Thiện tri thức. Trên từ chư Phật, Bồ tát cho đến trời, người bất luận là ai, nếu người ấy có khả năng dẫn dắt chúng sanh bỏ ác làm lành, hướng về Phật đạo đều gọi là Thiện tri thức.

Tuy nhiên, tu hành đến một mức độ nào đó Phật tử sẽ cảm nhận sự kiên cường, tinh tấn của chúng ta quang minh hiển lộ một phần cũng do “bạn ác” gây ra. Bạn ác sẽ nói xấu sau lưng, xúc phạm trước mặt, trẻ hỗn với già, ngang nhiên phạm thượng, đố kỵ ghét ghen, bày ra nhiều thủ đoạn để cản trở bước tu hành. Nếu ta vô ngại thì không có gì lung lạc được chí hướng của mình tiếp tục kham nhẫn để phục vụ tổ chức, đã có nhiều trưởng không chịu nổi sự đố kỵ, ghét ghen, ganh tỵ hay bị xúc phạm đã lìa bỏ màu Lam, ngày sau nhắc lại vẫn chưa nguôi hờn giận. Cho đến khi đức Phật thành chánh quả cũng là do vượt qua sự chống phá của ma quân, thậm chí Đề Bà Đạt Đa làm chảy máu chân Phật, thị hiện ra tội đồ của ngục vô gián mất lương tri cũng được Ngài thọ ký thành Phật. Ngài còn khuyên Phật tử trong Luận Bảo vương tam muội nên “lấy ma quân làm đạo bạn” nữa. Người có thể ghét mình nhưng mình không có gì để ghét người; người có thể nói xấu vu khống mình nhưng mình không thể làm những chuyện như vậy. Tuy nhiên, khi công phu và lòng ẩn nhẫn của mình chưa cao, khuyên bạn hối cải không được thì không nên gần gũi, nếu không thật sự tha thứ được lỗi người thì lâu ngày lửa tâm can sẽ phát cháy ra ngoài, chừng đó đúng là “một đóm lửa sân có thể thiêu tan rừng công đức”.

“Trường đồ tri mã lực – cửu xử thức nhân tâm” đường dài biết sức ngựa hay-ở lâu mới biết lòng người bạc đen. Vấn đề không phải ở lòng người trắng hay đen mà ở tại lòng ta có thanh tịnh, vô ngại hay không, vì trong ánh mắt của tật đố, háo danh nhìn đâu cũng thấy tranh danh đoạt lợi, người được, kẻ mất – si mê không tỉnh; còn trong ánh mắt của lòng từ thì tỏa rạng sự bi mẫn an nhiên vì chúng sanh cứu độ. Không rời chúng sanh mà hằng thuận chúng sanh để tịnh hóa chúng sanh, đó cũng là một nhân duyên lớn để chúng ta kết tình thân ái “lan rộng muôn nhà”.

Nguyên Hoàng