Nhân ngày Hiệp kỵ Chư Thánh tử đạo. Sáng lập viên – Gia trưởng – Liên Đoàn trưởng – Cựu Huynh trưởng, và ân nhân thuộc GĐPT Khánh Hòa được lấy ngày Húy kỵ Anh Ngô Văn Mão. Xin ghi lại Tiểu sử và vài điều khi đương thời Anh đã chỉ dạy. Đây cũng là bài học để cùng nhau suy nghiệm.

Tâm Kim

TIỂU SỬ: CỐ HUYNH TRƯỞNG CẤP DŨNG GĐPT VIỆT NAM
TÂM KHUYẾN NGÔ VĂN NHẪN húy MÃO

Huynh trưởng cấp Dũng GĐPT Việt Nam Tâm Khuyến Ngô Văn Nhẫn húy Mão sanh tại Thừa Thiên – Huế vào ngày 17 tháng 6 năm Quý Hợi (1923), trong một gia đình nghèo vốn có truyền thống Phật Giáo lâu đời. Nhờ ảnh hưởng của Cha mẹ và hội nhập cơ duyên, Anh sớm đến chùa và quy y từ thửa nhỏ. Đúng như pháp danh mà Bổn sư truyền giới của Anh đã đặt, nên Anh Tâm Khuyến đã dành suốt cuộc đời mình đem đạo khuyến khích cổ súy các em đoàn sinh GĐPT trên bước đường tu học.

Do hoàn cảnh cha mẹ khó khăn, Anh được cô chú nuôi cho ăn học. Vốn ham học hỏi và cần cù, chăm chỉ, Anh đã cố gắng tập trung vào việc học và được xét cấp học bổng, sau khi đậu trường Trung học Thuận Hóa. Vì hoàn cảnh không thuận tiện chu cấp đủ cho Anh tiếp tục học nên Anh đã xin vào trường Bưu Điện.

– Năm 18 tuổi (1940) Anh tốt nghiệp vào loại giỏi, ra trường và nhận nhiệm vụ đầu tiên tại Bảo Lộc. Năm 20 tuổi, theo lời khuyên của cha mẹ, Anh đã lập gia đình và vợ chồng Anh chung sống đầm ấm cho đến ngày Anh từ giả cỏi đời. Anh chị Mão được 04 người con: 03 gái và 01 trai, tất cả đều đã trưởng thành.

– Anh Tâm Khuyến vốn thâm nhập truyền thống Phật Giáo ngay từ thuở ấu thơ. Khi đã thành một Phật tử thuần thành, Anh thường tìm về ngủ tại lầu chuông chùa mỗi khi không bận việc đời để tìm an tịnh cho bản thân. Do vậy, Thượng Tọa Mãn Giác thường gọi đùa Anh là vị “trụ trì lầu chuông”. Anh thường bộc bạch với Thượng Tọa rằng, mỗi khi được nghe tiếng chuông ngân nga, Anh cứ tưởng mình là một vị sư nữ trong tiền kiếp. Phải chăng duyên lành thuở trước là tác nhân cho công tác Phật sự mà Anh làm miệt mài mà không biết mệt mõi trong kiếp nầy.

– Năm 1945, do chiến tranh bùng nổ, Anh lại trở về quê nhà tại Huế. Đến năm 1947, sau một thời gian tản cư, Anh trở lại Bảo Lộc tham gia sinh hoạt với đoàn Gia Đình Phật Hóa Phổ, tức tiền thân Gia Đình Phật Tử Việt Nam hiện nay.

– Năm 1950, Anh tham gia công tác Phật sự và đảm nhiệm chức vụ Thư ký cho Hội Phật học Việt Nam tại Bảo lộc.

– Năm 1954, Anh phối hợp với Ban Hướng Dẫn GĐPT Đà Lạt mở Trại Huấn Luyện sơ cấp đầu tiên tại Bảo Lộc. Và cũng trong năm này, Anh được suy cử giữ chức vụ Trưởng Ban Hướng Dẫn GĐPT Đà Lạt thay Anh Lê Văn Vinh.

– Năm 1955, Đại Hội GĐPT toàn quốc tổ chức tại Đà Lạt, Anh đã vận động mở nhiều Trại Huấn Luyện Sơ Cấp, Tổ chức tu Bát Quán trai Giới và các khóa học Phật pháp cho Huynh trưởng.

– Năm 1958, Anh lấy văn nghệ làm phương tiện đi trình diễn nhiều nơi như Pleiku, Kontum… để vận động và truyền bá phong trào phát triển GĐPT.

– Năm 1959. tại Bà Rá, Anh có cơ duyên cổ súy xây chùa Bà Rá (Phước Long) đầu tiên, sau đó, từ năm 1961 đến 1963, vì công vụ Anh đổi vào làm việc tại Sài Gòn. Ở đây, Anh sinh hoạt trực tiếp với Hội Phật Học Nam Việt, Giáo Hội Tăng già Nam Việt, Giáo Hội Tăng già Bắc Việt ở Sài Gòn. Đồng thời Anh cũng tham gia sinh hoạt với GĐPT Chánh Đạo tại Chùa Xá Lợi. Anh nguyên là phó Tổng Thư Ký GĐPT Việt Nam năm 1961 mà Hòa Thượng Thích Thiện Hoa làm Trưởng ban Hướng Dẫn Trung ương.

Đến năm 1964, Anh đổi về làm việc tại Nha Trang và tham gia trực tiếp với GĐPT Khánh Hòa, đã được toàn thể Đại Hội Huynh Trưởng GĐPT Khánh Hòa suy cử Anh đảm nhiệm chức vụ Trưởng Ban Hướng Dẫn. Cũng trong năm nầy, Đại Hội toàn quốc tổ chức tại Sài Gòn, Anh lại được bầu vào chức vụ Ủy viên Tổ Kiểm BHD/TƯ/GĐPT Việt Nam và đảm nhiệm liên tục chức vụ nầy cho đến cuối đời.

– Vào năm 1966, Anh Mão đang là Trưởng Ty Bưu Điện Khánh Hòa. Qua biến cố phong trào Phật Giáo đấu tranh đòi quyền tự do tín ngưỡng và bình đẳng với chính quyền Nguyễn Khánh -Trần Văn Hương. Anh bị bắt giam và đưa đi Đà Nẳng. Ở đây, Anh lại tiếp tục đến với Giáo hội và GĐPT Đà Nẳng trong thời gian khá lâu.

– Năm 1973, Anh về lại Nha Trang và sống tại đây liên tục cho đến lúc mãn phần.

– Anh thọ Cấp Tấn vào năm 1964 và cấp Dũng GĐPT.VN năm 1973. Suốt cuộc đời vì đạo của Anh và trong quá trình phục vụ Giáo hội cũng như trong tổ chức GĐPT, lúc nào Anh cũng nêu cao tinh thần phục vụ vì đạo pháp, vì Dân tộc và vì tương lai con em của Đạo hữu. Anh đã mang trọng bệnh trong nhiều năm và phải trải qua 7 lần giải phẩu với một cơ thể ốm yếu. Lần giải phẩu đầu tiên vào năm 1953 tại Lâm Đồng. Kế đến, năm 1965 tại Nha Trang, rồi năm 1971 tại Phan Thiết, và năm 1982 tại Nha Trang. Đến năm 1991, Anh phải vào Sài Gòn để chịu giải phẩu lần thứ 5. Những tưởng đến đây là lần mổ sau cùng, nhưng cơn bạo bệnh vẫn đeo đẳng và Anh phải chịu lần mổ thứ 6 tại bệnh viện đa khoa Khánh Hòa vào tháng 7 năm 1992. Và chỉ 4 tháng sau đó, vào đầu năm 1993 thân xác Anh lại thêm lần mổ thứ 7 và đây cũng là lần mổ sau cùng, vì cơ thể Anh đã đến hồi kiệt lực, suy yếu dần, với những cơn đau luôn dày vò thân xác Anh.

“Cái đau, cứ việc nó, nó cứ đau, việc Anh, Anh cứ làm” – Anh thường nói thế. Anh dũng cảm vượt qua mọi đau đớn của thân xác, không ngừng nghỉ trong việc tu trì và thực hiện công tác lợi tha. Anh thường thu xếp về chùa Long Sơn và Giác Hải để làm những Phật sự thật khiêm nhường như: quét sân chùa và dành thời giờ tỉnh tu. Ngoài ra Anh còn đích thân đi quyên góp quần áo, giày dép cũ đem về giặt sạch để dành cho người nghèo. Anh còn thường xuyên tổ chức việc thu và sang băng kinh Phật Giáo miễn phí cho Anh chị em GĐPT và với những ai đang cần. Đối với tổ chức GĐPT, Anh thường dành thời giờ đi thăm và sinh hoạt chung với các đơn vị GĐPT trong thành phố Nha Trang vào mỗi chiều chủ nhật. Anh còn dành thời gian nghiên cứu các tài liệu Huấn Luyện Huynh trưởng và đảm nhiệm giảng viên.

Nếu không vướng phải căn bệnh nan y, có lẽ sự cống hiến của Anh Tâm Khuyến Ngô Văn Nhẫn húy Mão còn được dài lâu và sâu rộng hơn nữa. Anh thường nhắc nhở các em đoàn sinh 4 chữ ở điều luật thứ hai là “Mở rộng lòng thương” – Có mở rộng lòng thương thì mới đem hạnh phúc đến cho mọi người. Cũng thế, Anh học và sáng tạo các trò ảo thuật đều nhằm vào mục đích nầy.

Nhưng tiếc thay, duyên nghiệp đã đến-thời điểm mà Huynh trưởng cấp Dũng GĐPT Việt nam Tâm Khuyến Ngô văn Nhẫn Húy Mão xả bỏ xác thân ngũ ấm vào lúc 19 giờ 45 ngày 22 tháng 9 năm 1993 (nhằm ngày mồng 7 tháng 8 năm Quý Dậu) hưởng thọ 71 tuổi. Cái chết của Anh đối với người Phật tử chỉ là một lần thay đổi xác thân trong chuổi sinh – diệt – luân – hồi và thành – trụ – hoại – không. Đối với tổ chức GĐPT, Anh chỉ biết có ba điều:

– Tất cả cho GĐPT
– Vì GĐPT
– Với GĐPT

Tuy nhiên, sự ra đi vĩnh viễn của Anh là một điều đáng tiếc. lưu lại cho tất cả mọi người một nỗi niềm thương nhớ khôn nguôi. Chắn chắn, Huynh trưởng Tâm Khuyến vẫn còn mãi trong sự trân trọng ghi nhớ của tổ chức GĐPT Việt Nam và toàn thể Huynh trưởng cũng như đoàn sinh GĐPT Khánh Hòa nói riêng.

Tâm Kim

Nhớ mãi lời Anh

Trại Tâm Khuyến GĐPT Tỉnh Khánh Hòa đã kết thúc dư âm trại sẽ còn mãi cho những Anh chị có mặt trong những ngày trên hải đảo khu du lịch Suối hoa Lan. Nhân ngày húy kỵ 7/8 của Anh Cả Mão cũng là Hiệp kỵ do BHD Khánh Hòa tổ chức. Là nhân chứng sống thời Anh Cả Tâm Khuyến Ngô Văn Mão húy Nhẫn nhân có mặt trong trại lấy tên Anh. Xin ghi lại một vài kỷ niệm những giây phút cuối đời, Anh vẫn lo cho màu Lam, cho GĐPT chúng ta và đây là chuyện thật về cuối đời Anh:

1- Trối trăng và dặn dò:
(ghi lại ngày 15-9-1993-Pl 2537. ngày đau cao điểm nhất của Anh. Dù nói cho S. Thanh và Tước nhưng ở đây nhắn nhủ cho tất cả Anh chị em GĐPT chúng ta)

Chiều thứ ba, cơn sốt cao vụt đến. Nắm lấy tay Tước và S.Thanh:
– “Thanh, đau quá con ơi!
– Bác đau quá Tước à, con có biết!! “Lâu nay bốn thằng nó quấy (tứ đại) Bác còn chịu được, nhưng vừa vừa thôi, làm quá Bác chết nó tiêu luôn”. Đã bốn lỗ rồi nó chẳng để yên, đâm thêm một lỗ nữa cho hả lòng, hả dạ. Qua thứ ba đến sau ngày an cư giải hạ tới đây good bye là xong. Nhưng Bác muốn nói rằng:

– Hai đứa Bác mong có khó khăn mới là thử thách.
Các con đường còn dài nên gắng công tu tập
Thế mới hay…. nghiệp nhân tạo nhiều đời
Bác yên lòng con Thanh đã giảm
3 hết 2 còn 1 nói nhiều…
Nhưng nếu hết đã là bậc Thánh.
Với Tước con, dặn lòng canh cánh,
Làm việc gì không hốp tốp, kẻo mà hư.
Bác vì màu Lam nên ở lâu ni,
Nay mọi việc xong rồi, Bác phải đi con hỉ
Điều cấp thiết Bác mong mọi người không lục đục
Mà Lục Hòa xây nền móng Từ Bi
Thân, Khẩu, ý luôn luôn chánh niệm.
Mở rộng lòng thương tự lợi tự tha.
Hiện tại, tương lai có thế nên mới đúng
Dù mặc áo màu gì, trong cuộc sống
Con nên nhớ rằng, mình đang khoác áo Lam.
Màu hướng thượng, màu bao dung chân thật
Nghĩ và làm chánh Tinh Tấn nghe con
Băng Di Giáo và lời dặn dò Bác để lại hai con
Nên theo đó chuyên cần tu tập.
Bác rất tiếc con đến Bác quá muộn
Thế vẫn hơn không, trợ duyên đã chưa xong
Nhưng đã có cái sườn, giờ các con lợp mái
Chỉ tự mình đốt đuốc mà đi
Thôi Bác mệt, khuya rồi hai con về ngũ
Mắt ướt, Bác nằm nhắm mắt niệm kinh

2- Chú nguyện trối trăn

Thầy Thích Thiện Đức ở Sài Gòn đến thăm Anh Cả Mão. Sau khi bái Thầy Anh cho gọi cả nhà đến bên giường bệnh. Anh xin Thầy chứng minh lời trối trăn cuối cùng. Lúc này, tinh thần vẫn sáng suốt nhưng sức khỏe yếu, Anh phải cố gắng nói to hơn vì giọng nói và lời bấy giờ đã ngọng nghịu, lua lua rồi.

“Xin Thầy chứng minh cho con: Từ lâu ni, mặc dù thân xác con bệnh tật đau đớn nhưng với chánh niệm, lúc nào con cũng sống trong 3 điều và cố gắng thực hiện cho đến hơi thở cuối cùng:
1- Tất cả cho Gia đình Phật tử
2- Với Gia Đình Phật tử
3- Vì Gia Đình Phật tử
Lâu ni, con đã chung sống với vợ con rất đầm ấm (Anh đưa mắt nhìn người nhà). Giờ con còn một đứa con trai, con gái, con dâu ở bên Úc. Con có dặn khi mô con mất thì đánh điện qua cho chúng nó biết, đem hình con lên chùa lễ Phật. Rứa thôi,… âu cũng là “Ý trời”. Những gì dự định con đã làm hết. Những gì cần dặn dò, nhắn nhủ con đã nói hết rồi. Con ước muốn tang lễ của con giản dị và trang nghiêm. Tất cả trong chánh niệm. Mọi người khi đi đưa đám tang, niệm kinh theo băng máy phát thanh vang to. Vợ con con săn sóc con lâu ni sức khỏe sút kém nên khi điếu tang con xin được miễn hai lạy.

Thầy Thích Thiện Đức đứng thẳng chấp tay:
“A Di Đà Phật, từ lâu Thầy đã nghe và biết việc làm công đức của Anh rất nhiều, mà chưa được gặp mặt. Hôm nay, có nhân duyên thăm Anh và được nghe các lời tâm huyết của Anh, Thầy thành tâm chứng minh và chú nguyện cho Anh nhờ HỒNG ÂN TAM BẢO hộ trì cho Anh được nhẹ nhàng không đau đớn nữa sớm được về thế giới an lành. Và thầy xin cầu nguyện cho gia đình thân quyến Anh thân tâm an lạc. Nam Mô A Di Đà Phật"

Anh Cả Mão đáp: A Di Đà Phật và nhắm mắt tỉnh tâm.

Chiều hôm sau Anh từ giả tất cả, thanh thản ra đi trong tiếng niệm Phật của nhà Lam GĐPT Khánh Hòa

3- CHÙM LÉ

8 giờ 30 ngày 16/5/1990. Anh Mão cùng Anh Bàng đến nhà Tước & Sương Thanh ở Đồng Cói, để thu hái cây chùm lé là cây thuốc trị ban sỡi, đau lưng và sỏi thận. Khi tới bụi cây thuốc Anh chỉ vào nói:
“Thanh, Tước nì, CHÙM LÉ chỉ là cây thuốc khi ta chặt nó, phải cẩn thận kẻo bị bắn những gai nhọn vào người. Nếu chúng ta nhìn cuộc đời thấy GIẢ thành CHƠN mà say đắm vào dục vọng thì LÉ CHÙM hết cả đấy.
– Thanh-Tước .. Dạ.Vâng!!!

4- SAO CHƯA CHỊU NHẬP NIẾT BÀN

Chiều ngày 16-6-1993 lúc 17 giờ.
Ôn Trú trì Chùa Long Sơn đến thăm Anh Cả, lúc đó bệnh đã rất nặng. Gặp Ôn vô, Anh nằm chắp tay:
– A Di Đà Phật.
– A Di Đà Phật…. sao chưa chịu nhập NIẾT BÀN mà ở trần gian này hoài rứa?.
– Khô ! Khô ! Khô ! Kha ! Kha ! kha !
Hai Thầy trò cùng cười thoải mái.

5- AI ĐẾN TRƯỚC? AI ĐẾN SAU?

– Thanh, khi đi sinh hoạt ai là người đến trước?
– Dạ Huynh Trưởng.
– Không đúng, để ý mà coi. Oanh Vũ lúc nào cũng đến thật sớm.
– Dạ thưa đúng ạ!
– Vậy ai là người về sau cùng?
– Dạ thưa Huynh trưởng ạ!
– Phải, Huynh trưởng là về sau cùng để kiểm soát lại xung quanh. Xem các em Oanh Vũ thường quên mũ, vở, viết…
– Hồi xưa, Anh ở Đà Lạt mỗi khi nhổ trại xong, các Anh chị em giăng hàng ngang lượm không xót một cọng rác. Dậm không còn một tàn lửa, mặc dù là một tàn thuốc lá.. Nếu không thì sao hở Thanh?
– Dạ cháy rừng..
– Ừ, nhớ lấy.

6- CHÀO KÍNH

Lời Anh Cả Mão dặn dò:

“Khi nhìn một Huynh trưởng hay đoàn sinh chào TINH TẤN bắt ấn TAM MUỘI, nếu tay bắt ấn chồm tới nghiêng ngã, lấy rồi, thì chưa thể tin tưởng vào phẩm chất người đó được”.

7- TỐT

Tại bệnh viện Khánh Hòa ngày 25-6-1992 Âm lịch. Thanh –Tước vào khoa ngoại thăm Anh cả Mão mổ lần thứ 6.
– Nì, hai con vào khoa Ngoại nhìn lên cửa gương có thấy gì không?..
– Dạ, có 4 chữ NGƯỜI TỐT, VIỆC TỐT.
– “À trên nớ có 4 chữ đỏ đó với những chữ NGƯỜI và chữ VIỆC, chỉ đúng mặt trước còn mặt sau chữ ngược lại phải không?..
– Dạ..
– Còn chữ TỐT nhìn kìa, bên phải bên trái bao giờ cũng giống nhau “TỐT” cả. Vậy là tốt lúc nào cũng tốt, nhớ chưa??..

Tâm Kim – Chơn Lương

– Câu chuyện gấp chiếu:

Một lần, sau buổi lễ Phật, một huynh trưởng trẻ định cuốn tròn chiếc chiếu trải trên sàn đem cất. Vừa chạm tay vào chiếu, Anh huynh trưởng bỗng giật mình vì nghe tiếng Anh bảo: “Hãy khoan! Em đang định làm gì thế?”.

Ngơ ngác, Anh Huynh trưởng trả lời: “Dạ, em định cuốn tròn chiếc chiếu để mang đem cất ạ”.

Anh ôn tồn bảo: “Này em, chiếc chiếu kia có hai mặt: trái và phải. Mặt trái lấm bẩn vì bụi sàn. Em ơi! Nếu em định cuộn lẫn mặt phải và mặt trái của chiếc chiếu vào nhau thì đôi bề đều nhuốm bẩn. Em có đành làm thế với cuộc sống của mình không? Xin đừng làm thế em nhé!”

À! Thì ra là thế. Sao bài học “Giữ tâm ý trong sạch” lại chẳng khác chi việc gấp chiếu là bao. Thưa Anh, giờ thì em đã hiểu.

Nguyên Tuấn

N H Ớ  A N H
Tâm-Khuyến Ngô-văn-Mão.
***

Cứ gẫm mãi chữ Vô thường, vô ngã,
Không ngăn nổi tiếng khóc tự trong tim.
Vô thường sao đến cả những danh nhân,
Hay tụ kết nơi cõi trời Tịnh lạc?
*
Áo còn đó, màu lam sao chợt lạt,
Còi còn đây sao lặng lẽ, lặng câm?
Bài Sen Trắng cất lên nghe nhịp lạc,
Vòng tròn ơi, sao thiếu một cái Tâm?

Như Thuyết. Cam Viết Luận