Hai ngày vừa qua, chuyện về bức ảnh chụp cậu bé Aylan 3 tuổi người Syria trôi dạt vào bờ biển Bodrum, Thổ Nhĩ Kỳ, do nhà báo Nilufer Demir chụp, đã có tốc độ lan tỏa nhanh chóng trên toàn cầu. Người nữ phóng viên này nói ngay khi ấy cô đã thẩn thờ như chôn chân tại chổ và với bản năng nghề nghiệp cô cầm máy ảnh giơ lên, để chỉ một vài động tác đơn giản cô đã đưa nó đi xa, làm xao động trái tim hàng triệu con người. “Chẵng biết làm gì, ngoài việc chụp ảnh thằng bé. Tôi nghỉ đấy là cách duy nhất tôi có thể biểu lộ tiếng thét từ thi thể bất động của Aylan”– Cô đã trả lời phỏng vấn ngày 4.9 như thế.

Chính cái tư thế nằm úp mặt xuống cát, hai tay buông thẳng ngửa ra đằng sau của Aylan, dễ khiến mọi người thốt lên trong thổn thức rằng dường như cậu bé vừa ngủ vùi sau khi chạy rong chơi cùng các bạn trên bờ biển mệt nhoài! Vì thế có ai đó đã tạo ra bức ảnh sau lưng bé là một số đồ chơi với cát. 

Người ta vẫn chưa tin cậu bé chết và chết trong hoàn cảnh không đáng có, không thể có của lứa tuổi thơ trong trắng, đang nhìn cuộc đời bằng nhiều ánh mắt sáng đẹp vô cùng. Nhưng sự thật thì bé đã chết, chết một cách tức tưởi giữa lòng đại dương hung hản, nhưng gió cũng kịp đưa thi thể em vào bờ để làm một tượng đài nhắc nhỡ với người lớn, với những định kiến hẹp hòi và sơ cứng nhịp đập con tin của chính mình.

Bỏ qua một bên những xung đột tôn giáo, xung đột lý thuyết chiến tranh hay chuyện kình chống nhau triền miên của các dòng Hồi Giáo lâu nay, để chúng ta chỉ thấy rằng: cuộc chiến tranh nào cũng vậy thôi, cái hậu quả ghê gớm của nó vẫn chỉ là mất mát đau thương. Người ở lại thì lây lất tìm sống trên đống tro tàn và thây người gục ngã, người thì quay gót ra đi mang thân phận lưu vong cay đắng để tìm đất mới, hẹn ngày về bình yên xây dựng lại quê hương mà chưa biết ngày về ấy còn xa lắc xa lơ đến bao giờ. Người đi ngậm ngùi, kẻ ở lại thương nhớ vò võ ngóng trông! Cái “ái biệt ly khổ” mà đức Phật hằng dạy trong trường hợp này mới thấm thía làm sao! Tấm ảnh chụp em bé Aylan khi còn sống đứng dang hai tay làm nhiều người xúc động. Có lẽ em muốn bảo với con người rằng hãy dừng chém giết lại, hãy làm nhiều điều tốt lành cho cuộc sống và trả lại tuổi thơ yên lành cho các em…v..v.. và nhiều ước vọng khác nữa mà chiến tranh đã cướp mất đi.

Đất nước mình từng trải qua những biến động như thế, cho nên rất hiểu hơn ai hết và quý trọng hai chữ bình yên đến dường nào. Từ đó, nhìn sang các quốc gia có chiến tranh, có nghèo khó hoành hành, sao mà không thương cảm bằng chính cái nỗi đau ấy ngày trước của chính mình. Thấy người ta đau mình cũng xót dạ gan bào, thấy người ta khổ mình cũng không thể làm ngơ. Cái sự khổ đau thì muôn hình muôn vẻ nhưng cái sự đồng cảm, chia sẻ ngọt bùi đắng cay thì rất giống nhau. Bồ Tát Quán Thế Âm phải vận dụng ngàn mắt ngàn tay mới chia sớt vá ban bố lòng Từ Bi ấy đến với khắp mọi nơi. Trái tim và lòng Từ Bi ấy chỉ có một ở trong mỗi chúng ta.

Người viết mấy ngày qua không muốn nhắc đến chuyện em bé người Syria này vì nó quá đau lòng. Từng có con cháu ngần tuổi ấy cái sự đau lòng trong liên tưởng càng da diết biết chừng nào. Nhưng càng làm thinh thì dường như có tiếng ai đó nói rằng tại sao mình để căn bệnh vô cảm lấn sâu đến trái tim như vậy? Một nhà báo không thể làm gì hơn bằng cách chụp một tấm ảnh gởi vào trái tim mọi người như thế, kẻ khác thì đắp tượng cát nhắc nhở thế nhân nên mở lượng hài hà thương lấy tha nhân, và có kẻ thì tiếp sức đưa sự việc này bằng nhiều hình thức khác nhau để không khỏi bị đánh dạt sang bên lề một cách đáng xấu hổ. Thì tại sao một bài viết nhỏ, dù văn chưa hay, trình bày chưa sáng, nhưng trái tim Từ Bi con nhà Phật của mình cũng đủ sức chuyên chở những ước nguyện lớn của thế nhân, mình lại tự nguyện ca bài “trái tim bên lề” một cách đáng chê trách? Không phải chuyện Phật sự ư? Chuyện mỗi cá nhân bây giờ cũng trở thành chuyện Phật sự quá dễ dáng huống đây lại là chuyện đáng để làm… Phật sự.

Có lẻ chúng ta vội quên câu tuyên ngôn lừng danh của đức Phật từ ngàn xưa “Không có gai cấp trong dòng máu cùng đỏ, giọt nước mắt mặn như nhau”, Lấy nỗi khổ đau của người làm nỗi đau của chính mình, mình mới vở lẽ nhiều bài học quý giá trong cuộc sống. Wedsite Phật giáo chúng ta rất nhiều nhưng chưa đủ công năng thấm đỏ dòng máu và làm cho người khác được biết vị mặn của từng giọt nước mắt chốn nhân gian, dù đó là người Âu Mỹ hay châu Á. Nếu được như vậy thì có lẽ chúng ta không ra đời để gặp chuyện em bé Syria đau lòng này rồi.

Vâng! Câu chuyện em bé Syria cũng có dòng máu đỏ, nước mắt cùng mặn như tất cả chúng ta. Biển đã lấy đi sự sống của em nhưng rồi cũng trả về cho thế nhân một bài học về lòng Từ Bi quảng đại.

Bức ảnh có sức bật tung cánh cửa châu Âu vô cảm, cố chấp và lấy đi rất nhiều giọt nước mắt chúng ta hòa chung vị mặn mòi của tình người khắp chốn.