Anh chị em Lam viên thân mến,

Chỉ mới đọc đoạn đầu của bài BUDDAGHOSA VÀ LEV TOLSTOY . . . của Thượng tọa Thích Phước An trong PHÁP LUÂN số 10, tôi mỉm cười thanh thản, vì nhận ra rằng: anh chị em mình có hạnh phúc hơn những văn hào lớn thế giới như Lev Tolstoy (Nga), Herminngway (Mỹ), Kawabata (Nhật) nhiều lắm.

“… Khi danh vọng lên đến tột đỉnh thì họ thường rơi vào một cuộc khủng khoảng có thể nói là dữ dội trong nội tâm của mình… Để rồi cuối cùng khi không còn chịu đựng được nữa, thì họ có thể kết thúc đời mình, như trường hợp văn hào Mỹ Herminngway, người được giải văn chương Nobel năm1954 hay Kawabata của Nhật được giải văn chương Nobel năm1968”.

Trong bài, Thượng tọa đi sâu vào cuộc đời của Lev Tolstoy, nhà đại văn hào Nga.

Sau 1863 hai tác phẩm “Les Cossaques” (những người Cossaques) và “La guerre et la paix” (Chiến tranh và hòa bình) ra đời đã đưa Tolstoy lên đến tột đỉnh của danh vọng thì đồng thời cũng làm cho ông rơi vào sự trống rỗng của tâm hồn. “Ông cảm thấy cuộc đời là vô vị, phi lý và trống rỗng, ông nghĩ đến cái chết. Thậm chí những lạc thú của cuộc đời mà trước đây ông đam mê, giờ cũng làm ông ghê sợ”. Có lẽ Tolstoy cũng như phần đông những người khác, cứ nghĩ mọi sự trên đời này là trường cửu nên cái dục vọng mỗi lúc một lớn. Đến khi nhận ra không có gì tồn tại được mãi thì phải tuyệt vọng đau khổ.

Tác giả bài viết đặt vấn đề: trong tiếng kêu la đầy tuyệt vọng ấy, nếu Tolstoy đọc Buddhaghosa trong “Thanh tịnh Đạo” (Visuddhi Magga) thì có thể đại văn hào này cảm thấy bớt cô độc hơn.

Thưa anh chị em, trong chúng ta, không biết có bao nhiêu người đã đọc “Thanh tịnh Đạo” nhưng một diễm phúc cho chúng ta là đa số từ tấm bé lớn dần trong mái nhà Lam, giáo pháp của đức Thế tôn đã huân tập dần vào tâm thức, những chủng tử Đạo nảy mầm, phát sinh hiện hành rồi trở lại huân tập thành tâm huân chủng tử. Cứ vậy mà thấm dần như mưa nhẹ hạt mà đều đều, thấm dần vào đất nên chúng ta đã hiểu được chút ít giáo lý, nhận ra được lẽ duyên sinh, vô ngã, vô thường nên luôn luôn thản nhiên… Cái gì đến cứ đến, không nao núng, không tuyệt vọng như Tolstoy hay những đại văn hào đã đề cập ở trên. Phải không, thưa các anh chị?

Trong anh em chúng ta, thực tế cũng có người, tuy không phải là đạt đỉnh cao danh vọng nhưng cũng ở một địa vị khá cao trong xã hội, song chỉ là “hữu xạ tự nhiên hương” mà thôi, chẳng có gì đáng tự hào. Cho nên khi vì thời cuộc đảo điên, thế sự thăng trầm, phải rơi xuống tận cùng, cũng vẫn an nhiên vui vẻ. Khác gì Nguyễn công Trứ, lúc bị cách chức, gián xuống làm một tên lính, nhiều bạn bè thân thích cảm thương đến thăm an ủi, ông cười, bảo rằng: “Khi làm quan tôi không lấy gì làm vinh thì bây giờ làm lính tôi không lấy gì làm nhục, ở địa vị nào có trách nhiệm ở địa vị đó”.

Khi ra làm ăn ngoài đời, ngay cả lớp đàn em sau nầy, trong hoạt động kinh tế, đã phát triển đi lên vùn vụt rồi lại cũng có lúc suy sụp trắng tay nhưng chẳng nao núng ưu phiền, đó là vô thường mà! Chỉ cần làm ăn chân chính, thật thà, không thủ đoạn, không dẫm lên kẻ khác để tiến thân mà chỉ dựa vào khả năng, tài sức của mình. Vui vẻ lập lại từ đầu.

Chúng ta là những người sống có lý tưởng nên cuộc sống luôn luôn có ý nghĩa, lúc nào cũng lạc quan yêu đời. Sống để phục vụ, phục vụ cho Đạo pháp, phục vụ cho dân tộc, dắt dìu đàn em chúng ta đi vào vườn hoa Đạo lý.

Vậy có phải là hạnh phúc lắm không ?

Cầu mong tất cả anh chị em chúng ta đều hưởng trọn vẹn hạnh phúc nầy.

Thân ái
BBT