Chúng ta thường nghe “tâm viên ý mã” hay “ý ưa nghĩ bao la vũ trụ” và chúng ta hiểu rằng đại ý mấy câu này là để nói lên cái tâm ưa dao động của chúng ta; khó lòng mà định được! Thật vậy, bất cứ ở vào lứa tuổi nào, tâm con người thay đổi liên tục: khi vui khi buồn, khi Ma khi Phật, khi an lạc lúc phiền não v..v… không những chỉ có anh chị em chúng ta là phàm phu mới bị như vậy đâu! Từ ngàn xưa, ngay chư vị tỳ kheo đệ tử Phật cũng lâm vào tình trạng “tâm lang thang” như chúng ta vậy! Đó là câu chuyện của trưởng lão Meghiya do chính đức Thế Tôn kể lại.

Thưa Anh Chị Em,

Thuở ấy, trưởng lão Meghiya làm thị giả hầu cận bên đức Phật. Sáng hôm ấy, trong khi đi khất thực, trưởng lão nhìn thấy một khu vườn xoài rất xinh xắn và thanh nhã. Tôn giả bèn khởi lên ý nghĩ muốn được đến đó để toạ thiền. Về đến tịnh xá, tôn giả liền thưa với Phật và xin phép đức Thế tôn đi đến khu vườn xoài kia để hành thiền. Lúc bấy giờ, các tỳ kheo khác còn chưa về, nhưng thấy trưởng lão muốn đi quá nên đức Phật đồng ý cho đi.

Trưởng lão Meghiya ra đi, đến vườn xoài, ngồi xuống bên gốc cây to và bắt đâu hành thiền. Nhưng suốt ngày hôm đó, tâm của trưởng lão cứ chạy lang thang đây đó và trưởng lão cảm thấy chẳng có chút tiến bộ nào về định tâm. Chiều về, trưởng lão bạch Phật về hiện tượng đó; trưởng lão thưa với Phật rằng: Bạch Thế Tôn, suốt thời gian ngồi thiền, tâm con bị các tư tưởng tham dục, sân hận và bạo hành xâm chiếm, khiến con chẳng thể nào định tâm được.

Đức Phật dạy rằng: Tâm rất dễ bị kích thích, rất dễ bị dao động, hay thay đổi và biến chuyển rất nhanh chóng! Vì thế ta phải biết cách điều phục Tâm. Rồi đức Phật nói lên 2 bài Kệ sau:

Tâm dao động, tâm hay cảm nhiễm
Khó giữ gìn, khó kiểm soát tâm
Như thợ khéo vót tên thẳng tắp
Bậc hiền lương khéo tập trực tâm
(Kệ 33 Kinh PC)

Như con cá bắt lià khỏi nước
Thoi thóp nằm sóng sượt bên đàng
Tâm kia năng động bàng hoàng
Khi lìa cảnh giới giác quan bên ngoài
Cám dỗ ác ma thoát được ngay!
(Kệ số 34 Kinh Pháp Cú)

Còn thi sĩ Phạm Thiên Thư thì dịch:

Phàm Tâm như biển động
Huyễn hoá sóng muôn trùng
Bậc Trí giữ chánh trực
Như khéo chuốt cần cung
( Kệ số 33)

Lo đọa cõi quỉ ma,
Như cá nằm trên bờ
Vùng vẫy tìm đáy suối
nhớ quê dòng biếc xưa
( Kệ số 34)

Thân kính chúc Anh Chị Em chúng ta luôn giữ gìn chánh niệm khi nói năng, khi im lặng, và cả những lúc đi, đứng, nằm, ngồi …, luôn sống trong tỉnh thức để Tâm được an định. Có chánh niệm, tỉnh thức biết rõ mình đang nói gì, làm gì… thì mới khỏi xúc phạm đến mọi ngưòi, kết quả là chúng ta có được sự an lạc và làm cho mọi người chung quanh cũng được an lạc.

Trân trọng,
BBT