Anh chị em Lam viên thân mến,

Thomas Edison, một kỹ sư nổi tiếng của Hoa kỳ, mà có lẽ còn là của thế giới vào đầu thế kỹ 20. Ông đã phát minh ra chiếc máy ghi âm. Số lượng bằng phát minh sáng chế của ông rất nhiều.

Khi được nghe lại tiếng hát của một ca sĩ qua máy ghi âm của Edison, Tổng thống Mỹ hồi đó là Hayes rất khâm phục. Trọng tài năng của ông, Tổng thống đã mời Edison đến dự buổi liên hoan cùng với các nhân vật quan trọng trong Chính phủ và các nhà khoa học Hoa kỳ tại tòa Bạch ốc.

Trong buổi liên hoan nầy, Tổng thống hỏi:
– Thomas Edison tốt nghiệp kỹ sư trong nước hay ở Châu Âu vậy? Nhà phát minh lấy ra một mảnh giấy trong cái ví cũ kỹ, mảnh giấy đã ố vàng:
– Thưa Tổng thống, đây là bằng cấp của tôi.

Hayes cầm mảnh giấy đọc, vô cùng hụt hẫn và sững sờ, rồi trao lại cho vị Bộ trưởng Giáo dục đọc lớn trước cử tọa. Ai cũng hết đổi ngạc nhiên.

“Trò Thomas, con trai ông (thư gởi cho bố của Thomas) là một học sinh dốt, lười hư đốn, hỗn láo, nếu chúng tôi giữ lại trường, e rằng danh tiếng lâu nay của trường sẽ mất mát, tốt nhất ông nên cho cậu nầy về chăn lợn thì hơn, dù trò có mất công đi học thì sau nầy cũng chẳng làm được trò trống gì.” Cuối thư có chữ ký và con dấu của ông Hiệu trưởng trường Tiểu học Po. Buron.

Để chuộc lại lỗi lầm của ông Hiệu trưởng nầy, Tổng thống Hayes ký sắc lệnh: Tất cả các trường Tiểu học ở Po. Buron đều lấy tên là: Trường Thomas Edison.

Thưa anh chị em, câu chuyện đáng cho các nhà giáo dục phải suy ngẫm, nhất là nhà Giáo dục Gia Đình Phật Tử như chúng ta. Điều trước tiên: khi chúng ta hiểu lý duyên sinh trong đạo Phật, được biết rằng tất cả mọi sự việc điều do nhiều nhân duyên kết hợp, nếu chỉ dựa vào một nguyên nhân mà đánh giá, chắc chắn không thể nào chính xác.

Điều thứ hai Edison thuở ấy còn là một em bé tiểu học, tội gì ghê gớm đến thế, nhất là nhà trường đã có lần nào thông báo lỗi lầm của cậu bé cho gia đình biết chưa? Đã có giải pháp giáo dục cậu bé chưa? Không thấy nói! Vậy lối hành xử như thế thì hoàn toàn sai nguyên tắc giáo dục.

Điều thứ ba: chỉ vì sợ mất danh tiếng của nhà trường lâu nay mà đành đoạn đuổi cậu bé ra khỏi trường! Anh chị em có nghĩ rằng, đây là một điều phản giáo dục không?

Cũng may, Edison tuy còn nhỏ tuổi nhưng đã có chí khí cao, đã biết trọng danh dự khi nhà trường gởi thư về cho bố với những lời lẽ nhục mạ quá đáng, cậu ta đã quyết phấn đấu học tập. Sự học chỉ đóng khung trong bốn bức tường của lớp? Mà có ngay trong lòng xã hội, có ngay trong sách vở, có ngay trong thiên nhiên và … có ngay trong những thành tựu của những người đi trước!

Khi đã đi sâu vào giáo lý đạo Phật chúng ta có thể khẳng định: không có ai là không thông minh, chỉ có điều phát triển sớm hay muộn và bằng cách nào để “thông minh phát tiết ra ngoài? Nói cách khác, như Đức Thế Tôn dạy: tất cả chúng sanh điều có khả năng giác ngộ. Châu lợi bàn Đà, chậm lụt trí nhớ rất kém, học mãi không sao thuộc nổi bốn câu kệ. Thế mà Đức Thế Tôn có cách giáo dục để rồi cũng chứng được A La Hán trước sự kinh ngạc của các vị đồng tu.

Đây chính là bài học vô cùng quý giá cho chúng ta, thưa các anh chị em.

Thân ái
BBT