Nhiều Thượng tọa giảng sư của lớp giáo lý bậc Lực – bậc cuối cấp trong nấc thang tu học Huynh trưởng – GĐPT thường nhắc nhở: Mình học kinh với cái tâm rổng rang, tĩnh lặng thì dễ tập trung tư tưởng, tiếp nhận ý kinh được nhanh.

Thực tế, đến bậc cuối cấp phần lớn đều bồn chồn, nôn nao. Công trình tu học suốt năm (5) năm (nếu kể chung cả thời gian học tất cả các bậc thì phải nói là mười hai năm). Thì giờ Huynh trưởng chật vật, vất vả lắm và toàn những bộ kinh lớn như Kim cang, Lăng nghiêm v.v.. nghĩa lý thì rất thâm sâu.

Mỗi đầu buổi học đều có tiếng chuông thỉnh lên, nhắc nhở “lắng lòng thanh tịnh”.

Quý ngài cao tăng ngày xưa cũng hay lắm, không vội vã truyền dạy giáo nghĩa vi diệu mà phải đợi thời gian “trắc nghiệm” xem tâm của đệ tử đã hoàn toàn tĩnh lặng chưa?

Ngày trước, ngài Khánh Hòa, khi còn là một học tăng, giới luật đã rất nghiêm trì, học tập rất siêng năng và tinh thông. Lúc ngài thọ Cụ túc giới thì đã nổi tiếng thâm hiểu kinh tạng, oai nghi, đức độ, từng có những buổi thuyết giảng kinh Kim cang cho đại chúng, chư tôn đức rất ca ngợi.

Nhưng ngài vẫn còn vướng những nghi pháp trong nghĩa lý vi diệu kinh Lăng già. Ngài nuôi chí tầm sư học đạo.

Sau đó ngài được giới thiệu đến cầu học với thiền sư Giới Không trong một am tranh nhỏ bé, đó là am Trà Mây trên núi Thất sơn

Khi được thiền sư hứa khả giảng giải tinh yếu kinh Lăng già, sư Khánh Hòa lưu lại Trà Mây với vai trò thị giả hầu cận Thầy. Hằng ngày gánh mít, chuối, đu đủ xuống núi đổi gạo và cứ một tuần hai lần, nương theo giòng suối sau am, lần đến đầu nguồn Cam thủy lấy bầu nước tinh khiết về pha trà cho thầy. Đường đi vất vả khó khăn vì phải leo trèo trên sườn núi cheo leo. Nhà sư lúc nào cũng vui vẻ không nề khó nhọc, sư cho rằng gánh chuối, gánh gạo, xách nước, bữa củi cũng là diệu dụng. Sư chỉ băn khoăn, không hiểu mình có khuyết điểm gì làm thiền sư không hài lòng, chưa khai thị cho mình lại có cử chỉ lạnh nhạt khi mình hầu trà. Dù sao, sư chỉ biết kiên nhẫn.

Sáng sớm hôm ấy sư đi lấy nước xa hơn và chọn nước giữa giòng chảy qua sỏi cát lúc mặt trời vừa lên, nước vừa tinh khiết lại vừa có dương khí. Trên đường về am, sư nhớ đến chùa cũ, nghĩ đến giòng sông Cửu long, nghĩ đến rặng dừa xanh, ôm bình nước trong tay mà như ôm quả dừa vậy (Ngôi chùa đầu tiên trong cuộc đời xuất gia của sư và cũng là ngôi chùa tịnh dưỡng cuối đời rồi xả bỏ báo thân ở đó, đó là chùa Tuyên linh ở Bến tre)

Thế mà hầu trà lần nầy Thiền sư vẫn thái độ lạnh lùng như những lần trước, thầy chưa nếm thử trà mà lại đẩy bình trà xa ra. Sư Khánh Hòa có vẻ tủi hổ nhưng vẫn nhẫn nại.

Thật lâu, thiền sư mới nói: “Nước suối gì mà giống như nước sông pha lẫn nước dừa, thế thì còn pha trà gì được nữa?”

Thì ra lâu nay chỉ là thử thách và thiền sư đã quán chiếu thấy được tâm niệm của sư Khánh Hòa. Sư sụp xuống lạy sám hối.

Từ đó, sư rất bình thản, luôn luôn chánh niệm tỉnh giác từ trong bước đi, trong việc trồng rau, bửa củi, lấy nước, hầu trà.

Cũng từ đó thiền sư ra tâm truyền đạt thâm nghĩa kinh Lăng già cho thầy Khánh Hòa, không phải qua lời giảng trực tiếp mà qua thiền ngữ, qua ẩn ngữ đối thoại. Sư tiếp thu rất nhanh, chẳng bao lâu đã thâu đạt nghĩa lý vi diệu của kinh.

Về sau ngài là một trong những vị đầu tiên góp phần chấn hưng đạo pháp. Ngài thành lập “Lục hòa Liên hiệp” tại chùa Long Hòa ở Trà vinh. Ngài ra công đào taọ tăng tài, vận động tổ chức Phật giáo Việt nam toàn quốc. Ngài còn thành lập Thư xã tại chùa Linh sơn Sài gòn, kết hợp tăng sĩ và cư sĩ thành lập “Hội Nam kỳ nghiên cứu Phật học”.

Học đạo là học như vậy đó, hành đạo là hành như vậy đó. Anh chị em Huynh trưởng chúng ta cần noi gương ngài Khánh Hòa trong việc học Đạo và hành Đạo.

Thân ái