Đạo Phật với vấn đề y phục đang trở thành một đề tài thảo luận ngày càng tạo nên sự quan tâm và chú ý của hàng tu sĩ, cư sĩ, tín đồ và bạn đạo.

Y phục hay hình thức, kiểu cách ăn mặc là cái CỬA SỔ mở ra giới thiệu và đón nhận con người tiếp cận với đời sống xã hội. Bởi vậy, truyền thống dân Việt vẫn thường nhắc nhở: “Quen sợ dạ. lạ sợ áo quần” hay “đói cho sạch, rách cho thơm” Đó là sự nhắc nhở về hình thức ăn mặc như thế nào cho thích hợp với con người, giới tính, tuổi tác, địa vị và nhân cách.

Hình thức và tinh thần phổ quát trong cách ăn mặc của người theo đạo Phật xưa nay tuy có thay đổi qua từng thời kỳ và thích ứng với từng môi trường văn hóa, địa phương và chủng tộc.

1 – Đối với giới xuất gia:

Phật giáo có những quy định nghiêm cẩn và cụ thể về cách trang phục (pháp y – pháp nghi – pháp uy không tách rời nhau). Hình ảnh một vị tu sĩ theo hạnh Đầu Đà mà y phục diêm dúa, dấu vẻ sang trọng trong nghi vệ khất sĩ là phạm giới. Đức Phật chọn hình thức và quy cách nồi kết thành chiếc áo CÀ SA là cả một đại di sản tinh thần và vật chất siêu tuyệt làm biểu tượng cho công hạnh tu trì của bậc xuất gia đã dấn thân phá tướng, phá ngã để tìm về chân tướng và chân tánh của Như Lai. Nếu có những trường hợp áo cà sa may bằng gấm Thượng Hải và những phân đoạn kết hoa văn kim tuyến vàng óng ánh thì quả là một sự phá giới nghiêm trọng trong quá trình hoằng pháp độ sinh.

2 – Đối với giới Phật tử Cư sĩ hay Tại gia:

Y phục thông thường nhất là chiếc áo TRÀNG MÀU LAM HUYỀN DỊU. Chiếc áo như một vùng khói hương bao phủ những nét trần gian như thân thái, đẹp xấu, phô trương, gợi dục, dính mắc đèu mờ nhạt và chỉ còn lại là hạnh từ bi, hỷ xả, hòa điệu, tôn nghiêm qua hình ảnh chiếc áo tràng.

3 – Đối với giới thân hữu:

Họ đến chùa như một sự tìm hiểu, kết bạn hay “thám hiểm” về con đường Phật giáo là hoa thơm cỏ lạ hay đá sỏi rủ rê thì cách ăn mặc tùy nghi phương tiện. Đặc biệt là đối với giới trẻ có khi đến chùa như một cái “mốt thánh thiện” hay muốn tìm một nơi chốn gặp bạn, hẹn hò… thì cách ăn mặc có khi quá đà thời trang với những bộ quần áo phô trương thân xác, hở hang đến độ khó nhìn.

Thông thường, chăm sóc cây cảnh khu vườn riêng và những gia súc thân thương bao giờ cũng dễ dàng hơn vạn lần tiếp cận với những loại chim trời cá nước, mây bốn phương trời. Cũng vậy, góp ý với hàng Phật tử đã thuần thành, kể cả xuất gia hay tại gia, thường tương đối dễ vì như “nói chuyện trong nhà”. Nhưng đối với người ngoài như khách hành hương vào chùa lễ Phật thường rất khó vì họ xuất hiện dưới thiên hình vạn trạng. Con nhà Phật xưa nay vẫn tự hào về tâm phá chấp “cửa Thiền rộng mở”. Bậc thượng căn có thể nhìn một cô gái ăn mặc hở hang quá độ vào chánh điện lễ Phật cũng giống như một bậc hành giả ăn mặc đường hoàng. Nhưng tới một mức độ “bất chấp” nào đó thì quan niệm “vạn pháp bình đẳng” nầy cần được nghiêm chỉnh duyệt xét lại. Hơn thế nữa, xưa nay chưa hề có vùng đất nào chỉ có toàn những bậc “Thượng căn”!

Bởi vậy, kính mong chư tôn đức và đại chúng quan tâm đến vấn đề ăn mặc trong sinh hoạt chùa chiền.

Ở phương Tây, các sinh hoạt tôn giáo có một số quy định về trang phục (Dress Codes) mà chúng ta cần tham khảo. Ví dụ như khách hành hương muốn vào chiêm bái đền thờ thì điều kiện tiên quyết là phải theo đúng cách ăn mặc. Ví dụ như không để hở tay, hở đùi, hở bụng hay bất cứ cái “hở” nào gợi lên dục tính làm mất vẻ tôn nghiêm. Để ứng phó với những trường hợp vô tình vi phạm, nơi có đền thờ đã chuẩn bị sẵn trang phục khoác lên cấp thời cho khách xa lạ đột ngột đến thăm viếng, lễ bái. Chắc mọi người đều nhớ tổng thống Mỹ Obama và ngoại trưởng Hillary Clinton viếng chùa Wat Pho ở Thái Lan vào tháng 11-2012 phải tháo giày, đi chân trần, theo đúng “Dress Codes” của nơi nầy.

Đối với sinh hoạt Phật giáo chúng ta, sinh hoạt chùa viện đang ngày một phát triển rầm rộ hơn với nhiều hình thức sinh hoạt “mang Đạo vào Đời”; nhưng hệ lụy khó tránh là nhiều hình thức mang đời vào đạo dưới ảnh hưởng của vật chất, thông tin trong đời sống thực dụng toàn cầu hóa hiện nay. Những tinh hoa được dàn trải giữa cuộc đời hiện thực, thường không tránh khỏi những rác rưởi vướng chân. Rác rưởi vướng chân trong chùa viện là dòng tâm bất tịnh dấy lên dưới nhiều hình thức. Ở đây, chỉ xin có vài đề nghị “quét lá sân chùa” trong một khía cạnh rất nhỏ là QUY ĐỊNH TRANG PHỤC đang có nhiều hiện tượng tiêu cực hoàn toàn không thích hợp với nhà chùa như những hình ảnh ăn mặc “dung tục” trong bài báo đính kèm.

Trong sân chùa, khách thập phương và đại chúng nói chúng có quyền ăn mặc theo cách riêng của cá nhân, gia đình và văn hóa riêng của họ. Tuy nhiên, khi vào chánh điện của chùa, tất cả mọi người đều phải có trang phục thích hợp. Đơn giản và dễ thực hiện nhất là nhà chùa có một góc để sẵn áo tràng, khách vào chánh điện chỉ việc đơn giản lấy áo tràng của chùa để sẵn, choàng vào là được.

Cách tiếp xúc với quý tăng ni cũng tương tự. Người muốn tiếp chuyện bất luận ở vào vị trí, tuổi tác, địa vị nào đều phải ăn mặc chỉnh tề. Nếu gặp người chưa quen với quy cách nhà chùa hay cố tình ăn mặc hở hang, khêu gợi thì phải nhắc họ nên khoác áo tràng trước khi tiếp chuyện.

Nếu tất cả các chùa đều thống nhất về quy cách ăn mặc “Dress Codes” chắc chắn sẽ tạo ra được một nề nếp tốt đẹp mà các chùa viện Phật giáo đang thiếu và đang rất cần.

Nguyên Thọ, Trần Kiêm Đoàn