Anh chị em Lam Viên thân mến

Kì này chúng tôi xin cống hiến anh chị em câu chuyện xảy ra ở Bình Định – Việt Nam cách đây đã trên 300 năm.

Lúc ấy vào thời Đinh Vương (Trịnh Căn), tại thành Quy Nhơn có một người Trung Hoa gốc Quảng Đông với tên gọi là Tàu Dư, mỗi năm đến tháng chạp, chở hàng lên thôn Vĩnh Thạnh thuộc huyện Tuy Viễn bán cho dân chúng địa phương. Chú cũng hiểu tâm lý người thôn quê, tết nhất ai cũng muốn sắm sửa mọi thứ trong gia đình, nhưng chưa đến vụ mùa, đồng tiền quá eo hẹp. Chú chấp nhận bán chịu cho mọi người rồi đến mùa gặt tháng ba năm sau mới trở lại nhận tiền, nên hàng chú bán rất chạy, chỉ vài ba ngày sau, hàng hóa chú đem lên đều hết sạch. Người địa phương rất có cảm tình với chú.

Vĩnh Thạnh lại có một hàng bánh bèo của Phan Phiên, vừa ngon, vừa rẻ, hợp túi tiền của nông dân, nên bán cũng đắt hàng. Lại nữa quán anh ta sạch sẻ, tươm tất, khách đường xa ai cũng muốn nghỉ chân ăn uống ở đây.

Nhà Phan Phiên tuy nhỏ nhưng có vườn rộng, mát mẻ, lại là người chất phát và hiếu khách nên mỗi lần Tàu Dư lên đây đều ở trọ tại nhà Phan Phiên. Lâu ngày, xem nhau như tình bạn, hai bên tương đắc lắm. Cứ thế, kéo dài đến gần năm năm.

Sau đó bỗng nhiên Tàu Dư mất tích. Đúng vào lúc Tây Sơn khởi nghĩa, dấy binh đánh thành Quy Nhơn. Có người thì đoán chú ấy sợ giặc giã nên đã lánh cư nơi khác, có người nghĩ rằng, chú đã không may, bỏ mạng trong chiến tranh rồi.

Từ đó, Phan Phiên nối nghiệp Tàu Dư, hằng năm cứ đến tháng chạp, đi Quy Nhơn lấy hàng lên bán. Không đầy năm năm mà thời vận lên phơi phới anh ta đã dẹp lò bánh bèo và trong tay lại có đến đôi ba chục mẫu ruộng. Ai cũng bảo: Anh ta khôn ngoan, bắt chước Tàu Dư, bây giờ đã trở thành người giàu có nhất trong vùng.

Đến lúc Tào Công người gốc Hoa lên làm Đề li huyện Tuy Viễn (tương tự như tri huyện vậy), người rất trọng sự công bình và cũng là người chính trực, lại thông minh. Ông ta nghi ngờ sự mất tích của Tàu Dư và cũng nhờ cây cam đặc biệt, kì lạ trong vườn Phan Phiên mà lần hồi phanh phui ra vụ án (1).

Thì ra thủ phạm giết Tàu Dư đoạt của rồi thủ tiêu để phi tang là Phan Phiên!

Trước đây, ai có nghĩ rằng Phan Phiên có liên quan đến sự mất tích của Tàu Dư đâu, anh ta là một dân quê chất phác, không hề có xích mích gì với bà con thôn xóm.

Trước tòa, Phan Phiên đã thú nhận tất cả tội lỗi của mình:

Thấy Tàu Dư chơn chất lại giàu có, Phan Phiên hứa sẽ mai mối cho người em vợ và bàn với Tàu Dư lên đây tậu ruộng nương cất nhà cửa.

Một đêm tối trời, Tàu Dư quãy vào một cặp bồ cũ kĩ, lúc ấy, vợ con Phan Phiên đều ngủ cả. Nhìn quanh chẳng có ai, Tàu Dư nói nhỏ với Phan Phiên rồi mở bầu lấy ra hai chỉn sành, một chỉn đựng toàn vàng, một chỉn đựng toàn bạc nén. Phan Phiên hoa cả mắt, tim đập thình thịch. Tàu Dư bảo: “Đây là toàn bộ tài sản của tôi” và đề nghị nên đem chôn sau vườn, đừng để trong nhà.

Hai người ra vườn loay hoay đào hố, có ai ngờ đâu, bạc vàng nhiều đến thế, làm khơi dậy lòng tham trong con người anh bán bánh bèo chất phác xưa nay!

Khi lòng tham lên cao độ thì có thủ đoạn tàn ác nào mà lại bỏ qua, sẵn cuốc, Phan Phiên nện vào đầu Tàu Dư, vỡ sọ rồi chôn ngay xuống hố, đoạn bứng cây cam bên cạnh trồng lên đó. Chẳng ai hay biết gì, kể cả vợ con trong nhà.

Câu chuyện là thế đó. Quả là “Tri nhân, tri diện bất tri tâm”. Có ai ngờ anh bán bánh bèo chơn chất kia lại là kẻ giết người đoạt của. “Không có ai dụ dỗ, chẳng có ai mua chuộc mà chính họ đã để ông chủ tinh thần biến thành kẻ nô bộc cho vật chất”. Kẻ nô bộc này sai khiến ông chủ tinh thần làm gì thì phải làm theo! (Phải luôn luôn theo sát để bảo vệ ông chủ tinh thần của mình nhé!).

Điều chúng tôi muốn thưa với anh chị em là: Không phải chỉ ngày xưa mới có một Phan Phiên mà ngày nay, những Phan Phiên ấy lác đác ở ngoài đời. Thỉnh thoảng báo chí đã từng đăng tải những tin: Bạn bè tin tưởng nhau hùn hạp làm ăn, mở công ti này công ti nọ, rồi vì quá tin ở tình bạn thông giao dành cho những chức vụ quan trọng. Thế rồi, lại phản bạn khi có công ti khác cạnh tranh, mua chuộc, làm cho công ti gốc phải suy sụp. Tệ hại hơn, cũng từng có người vì đồng tiền quá lớn mà giết hại bạn thân thích đã quá tin tưởng ở mình.

Trên đài truyền hình lúc này, có nhiều phim Việt Nam nội dung cũng tương tự như vậy. Phim ảnh, sách truyện thường là phản ánh thực tế xã hội. Trong tháng 8, tháng 9 vừa rồi trên vtv3 có phim “Mơ về đồng quê”: Mai Thành, một công ti thủy sản ở Cà Mau, Giám đốc là Ba Hậu, thật thà người còn trẻ chưa có kinh nghiệm, nhờ chú Tư hết lòng chăm lo phục vụ, xây dựng cho công ti ngày càng lớn mạnh, thời vận đi lên như “diều gặp gió”. Ba Hậu lại quá tin vào Mười Hận một người bạn cộng tác làm ăn, giao cho chức vụ phó Giám đốc. Rồi kế hoạch, phương án của công ti Mai Thành bị Mười Hận đánh cắp trao cho một công ti nhỏ mới ra đời. Khi công việc sắp bại lộ thì bọc một số tiền lớn của công ti để tẩu thoát, phút chót định giết luôn Ba Hậu. Sự việc đã được chặn đứng kịp thời nhờ chú Tư tinh thông “xem mặt biết người”, để ý theo dõi dò la tung tích Mười Hận từng bước cho đến hồi kết thúc.

Đời là thế đó thưa các anh chị em, nhất là anh chị em trẻ mới bước chân vào trường đời. Tuy chỉ là chuyện phim nhưng cũng là một bài học cho chúng ta đấy.

Chúng mình là Phật tử, lại là một huynh trưởng thì đối với bất cứ ai cũng là bạn bè, dưới mắt chúng ta ai cũng thân thiện, ai cũng thành thật, ai cũng dễ thương, không bao giờ nghi ngờ bất cứ một ai, vì “nghi” là một trong năm món độn sử, cũng là một trong mười món kiết sử, trói buộc sai sử ta đi vào sinh tử khổ đau. (Nó không kém gì tham, sân, si mạn)

Nhưng có điều, chúng ta phải có trí tuệ và phải biết thường xuyên nhìn sâu (như chú Tư trong phim “Mơ về đồng quê” vậy)

Có như thế thì chúng ta không bao giờ bị ám hại, không bao giờ bị ai giở thủ đoạn độc ác với mình, dù thủ đoạn có tin vi đến đâu. Điều này, không những để phòng hộ cho bản thân mà còn phòng hộ cho tổ chức, phòng hộ cho tập thể. Biết nhìn sâu như vậy thì có công ti làm ăn lương thiện nào lại bị phá sản được, dù hiện tại hay tương lai.

Điều quan trọng nữa là phải biết mở trái tim của mình ra. Dù chúng ta có trí tuệ đến đâu, biết nhìn sâu đến mức nào đi nữa mà không dùng “từ nhãn” để “thị chúng sanh” thì một ngày nào đó, biết đâu, Phan Phiên sẽ xuất hiện sau lưng chúng ta!

Thân ái chào tất cả anh chị em
BBT

(1) Câu chuyện còn dài và li kì, đây chỉ lược thuật thôi.