Quy Chế Huynh Trưởng Gia Đình Phật Tử Việt Nam được thiết lập và biểu quyết thông qua lần đầu tiên bởi Ðại Hội Huynh Trưởng GÐPTVN toàn quốc lần thứ III, tổ chức từ ngày 30 tháng 7 đến ngày 1 tháng 8 năm 1955, PL.2499 tại chùa Linh Sơn, Đà Lạt.
Từ khi được ban hành sau Đại Hội ấy đến nay đã có 3 lần tu chỉnh (chính thức) qua Đại Hội các nhiệm kỳ sau:
– Lần tu chỉnh thứ nhất: Ðại Hội lần thứ V, tổ chức từ ngày 28 đến ngày 30 tháng 6 năm 1964, PL.2508 tại trường Trung Học Gia Long, thủ đô Sài Gòn.
– Lần tu chỉnh thứ hai: Ðại Hội lần thứ VI, tổ chức từ ngày 29 tháng 7 đến ngày 1 tháng 8 năm 1967, PL.2511 tại Trung Tâm Văn Hóa Phật Giáo (Văn phòng Tổng Vụ Thanh Niên, số 294 đường Công Lý), thủ đô Sài Gòn.
– Lần tu chỉnh thứ ba: Ðại Hội lần thứ VIII, tổ chức từ ngày 29 đến ngày 31 tháng 7 năm 1973, PL.2517 tại chùa Tỉnh Giáo Hội Phật Giáo Đà Nẵng (chùa Pháp Lâm).
* Chú thích thêm: Cũng đã có một lần tu chỉnh nhỏ trong Đại Hội lần thứ IV, tổ chức từ ngày 26 đến ngày 28 tháng 12 năm 1961, PL.2505 tại chùa Xá Lợi, thủ đô Sài Gòn nhưng sau đó do ảnh hưởng hoàn cảnh Pháp Nạn 1963 nên chưa công bố, in ấn và phát hành bản Quy Chế với những tu chỉnh này nên được xem như đó là lần tu chỉnh không chính thức.
Những thay đổi chính yếu qua các lần tu chỉnh
1) Năm 1955, Đại Hội Huynh Trưởng toàn quốc lần thứ III biểu quyết thông qua bản Quy Chế Huynh Trưởng đầu tiên được thiết lập; ấn định 3 phần chính:
- Các cấp Huynh Trưởng.
- Kỷ luật Huynh Trưởng.
- Trách vụ Huynh Trưởng.
Tuy không liên quan đến chủ đề về tu chỉnh Quy Chế Huynh Trưởng nhưng lưu ý thêm một chút tưởng cũng không thừa: Đại Hội 1955 này là Đại Hội đầu tiên ấn định cấp hiệu và phù hiệu cho GĐPTVN và ấn định một cách cụ thể nhất kể từ ngày thành lập Tổ chức – dĩ nhiên trong đó có cấp hiệu Huynh Trưởng. Đại Hội cũng đã thống nhất xác định và phân biệt các danh từ Huy hiệu/ Cấp hiệu/ Phù hiệu trong GĐPTVN.
2) Năm 1964, Đại Hội Huynh Trưởng toàn quốc lần thứ V đã tu chỉnh dựa vào các nguyên tắc và nhận định rằng:
- Bản Quy Chế cũ có quá nhiều chi tiết nên không thể áp dụng trên thực tế.
- Quy Chế Huynh Trưởng mới nên giản dị hóa để áp dụng trong giai đoạn hiện thời.
Quy Chế Huynh Trưởng được tu chỉnh trong Đại Hội năm 1964 khá hoàn thiện, đã hệ thống hóa nguyên tắc cũng như sinh hoạt của Huynh Trưởng và đặt thời gian “chuyển tiếp”, “điều chỉnh” tình trạng cho hàng ngũ Huynh Trưởng hiện hữu.
Điểm quan trọng trong lần tu chỉnh này là quyết định bỏ định danh cấp “Dự Tập” và thay thế bằng cấp “Tập”. 4 cấp bậc của Huynh Trưởng chính thức được ấn định là Tập, Tín, Tấn và Dũng, được áp dụng cho đến hiện nay.
3) Năm 1967, Đại Hội Huynh Trưởng toàn quốc lần thứ VI biểu quyết thay đổi các điểm sau đây trong bản Quy Chế tu chỉnh lần này:
- Loại bỏ hẳn phần “thời gian chuyển tiếp” vì đã được thực hiện hoàn tất và kết thúc.
- Thêm vào các điều khoản về Cựu Huynh Trưởng và Tương tế Huynh Trưởng. Tuy nhiên hai phần này chưa được chính thức ghi vào bản Quy Chế hiện hành vì đang trong giai đoạn áp dụng thí nghiệm, thu thập hiệu quả và kinh nghiệm thực tế để thi hành.
4) Năm 1973, Đại Hội Huynh Trưởng toàn quốc lần thứ VIII tại Đà Nẵng một lần nữa đã tu chỉnh toàn phần nội dung Quy Chế Huynh Trưởng. Trong kỳ tu chỉnh này nhiều điều khoản được ấn định, bổ chính và sắp xếp lại một cách cụ thể và khoa học hơn:
- Cụ thể hóa chương trình tu học Huynh Trưởng các cấp.
- Áp dụng một chương trình tu học trường kỳ dành cho Huynh Trưởng gồm 4 bậc: A (Kiên), B (Trì), C (Định) và D (Lực).
- Thống nhất điều kiện tham dự và chương trình trại huấn luyện Huynh Trưởng các cấp.
- Ấn định quy chuẩn xét, xếp các cấp Huynh Trưởng với nhiều thay đổi.
- Bổ sung mục Giao tế Tương trợ vào Quy Chế Huynh Trưởng.
Căn cứ vào những tu chính lần này thì quy định về các vấn đề tu học, huấn luyện, xét – xếp cấp Huynh Trưởng có những thay đổi quan trọng:
– Kể từ ngày 1-1-1974 (trở về sau) Ðoàn viên GÐPT được gia nhập vào hàng Huynh Trưởng thực thụ đều phải đã trúng cách Trại huấn luyện Huynh Trưởng Lộc Uyển và đã làm lễ phát nguyện Huynh Trưởng.
– Xác định thành phần được tuyển chọn (bao gồm nhiều tiêu chí) để đào tạo thành Huynh Trưởng thực thụ; xóa bỏ quan điểm đã trúng cách các bậc tu học, trại huấn luyện thì “đương nhiên” là Huynh Trưởng chính thức của GĐPTVN.
– Kể từ ngày 6-5-1974, Huynh Trưởng phải tu học theo chương trình tu học trường kỳ với 4 bậc học Kiên, Trì, Ðịnh, Lực. Phải trúng cách bậc tu học tương ứng trước khi được xét hồ sơ tham dự một trại huấn luyện Huynh Trưởng (ở mọi cấp trại).
– Huynh Trưởng bắt đầu được xét, xếp cấp Tập phải đã trúng cách tu học 2 bậc Kiên, Trì; đã trúng cách 2 trại huấn luyện Huynh Trưởng Lộc Uyển, A Dục (với thâm niên Huynh Trưởng tối thiểu 3 năm).
Tuy vậy, Đại Hội thống nhất quy định dành ra thời gian chuyển tiếp là 2 năm (từ 6-5-1974 đến 6-5-1976) để các trại huấn luyện Huynh Trưởng và các đợt xếp cấp Huynh Trưởng không bị gián đoạn. Trong thời gian chuyển tiếp, điều kiện Trại sinh tham dự các trại huấn luyện Huynh Trưởng chưa bắt buộc phải có chứng chỉ tu học Huynh Trưởng tương đương với mỗi trại; điều kiện xét, xếp cấp cũng chưa áp dụng phải có chứng chỉ tu học trường kỳ của Huynh Trưởng đương sự.
Trên thực tế, do những biến động lịch sử của đất nước xảy ra ngay trong nhiệm kỳ đó (1973-1975) và kéo dài nhiều năm sau, những ấn định về tu học trường kỳ Huynh Trưởng phải một thời gian khá lâu sau năm 1975 mới thực hiện và áp dụng được trọn vẹn đến nay đúng theo các điều khoản tu chỉnh đã được thông qua trong Đại Hội này.
Toàn văn bản Quy Chế Huynh Trưởng sau lần tu chỉnh này (được ấn ký phổ biến ngày 20 tháng 2 năm 1974), gồm có Chương mở đầu và 4 chương (tổng cộng 5 chương), 18 mục, 63 điều. Nội dung các điều khoản nhằm vào các mục tiêu như đã được minh thị trong phần kết của Chương Mở Đầu; tóm lược cụ thể như sau:
– Chương Mở Đầu – Minh định sứ mệnh của Huynh Trưởng GĐPTVN.
– Chương thứ Nhất – Nhằm mục đích thăng tiến Tổ chức (gồm 5 mục, 16 điều):
- Mục 1: Quy định về cấp bậc trong GĐPTVN (định danh cấp bậc và tiêu chí xếp cấp).
- Mục 2: Thể thức gia nhập hàng Huynh Trưởng; điều kiện và thể thức xếp cấp Tập.
- Mục 3: Điều kiện và thể thức xếp cấp Tín.
- Mục 4: Điều kiện và thể thức xếp cấp Tấn.
- Mục 5: Điều kiện và thể thức xếp cấp Dũng.
– Chương thứ Hai – Để san định bổn phận, quyền hạn và trách nhiệm của Huynh Trưởng (gồm 4 mục, 8 điều):
- Mục 6: Nhiệm vụ, bổn phận, quyền hạn và quyền lợi Huynh Trưởng cấp Tập.
- Mục 7: Nhiệm vụ, bổn phận, quyền hạn và quyền lợi Huynh Trưởng cấp Tín.
- Mục 8: Nhiệm vụ, bổn phận, quyền hạn và quyền lợi Huynh Trưởng cấp Tấn.
- Mục 9: Nhiệm vụ, bổn phận, quyền hạn và quyền lợi Huynh Trưởng cấp Dũng.
– Chương thứ Ba – Nhằm thống nhất tư tưởng, ý chí và hành động của Huynh Trưởng (gồm 5 mục, 26 điều):
- Mục 10: Ấn định danh hiệu và phân cấp tổ chức các trại huấn luyện Huynh Trưởng.
- Mục 11: Điều kiện Trại sinh; hình thức, nội dung trại và điều kiện trúng cách trại Lộc Uyển.
- Mục 12: Điều kiện Trại sinh; hình thức, nội dung trại và điều kiện trúng cách trại A Dục.
- Mục 13: Điều kiện Trại sinh; hình thức, nội dung trại và điều kiện trúng cách trại Huyền Trang.
- Mục 14: Điều kiện Trại sinh; hình thức, nội dung trại và điều kiện trúng cách trại Vạn Hạnh.
– Chương thứ Tư – Để liên kết Huynh Trưởng lại thành một khối thống nhất (gồm 4 mục, 13 điều):
- Mục 15: Định danh, xác lập chức trách và phần hành Ủy Ban Quản Trị Huynh Trưởng.
- Mục 16: Thành phần, tổ chức, điều hành và nhiệm kỳ Ủy Ban Quản Trị Huynh Trưởng Trung Ương.
- Mục 17: Thành phần, tổ chức, điều hành và nhiệm kỳ Ủy Ban Quản Trị Huynh Trưởng cấp tỉnh.
- Mục 18: Ấn định mục đích, quyền hạn và các biện pháp xử lý của Hội Đồng Kỷ Luật Huynh Trưởng.
Thay lời kết
Nếu tinh ý một chút, chúng ta sẽ nhận định rõ một điểm rất đặc biệt của Quy Chế Huynh Trưởng GĐPTVN (kể từ khi thiết lập đến nay) là: Huynh Trưởng GĐPTVN có quyền lợi (về tu học, thăng tiến cấp bậc) và có thể sẽ bị áp dụng biện pháp xử lý kỷ luật nếu có sai phạm (điều 62, 63, mục XVIII), nhưng trong Quy Chế tuyệt nhiên không hề có điều mục nào ấn định về “khen thưởng” cho Huynh Trưởng. Điều này cho thấy rằng Huynh Trưởng GĐPT là những người phát tâm tự nguyện đến với Tổ chức để thực hiện mục đích ‘đào luyện thanh, thiếu, đồng niên’ và ‘góp phần xây dựng xã hội’ của GĐPT đề ra, chứ không nhằm mục tiêu để thăng tiến cấp bậc hay chức vụ, hoặc thụ hưởng những quyền lợi tinh thần hay vật chất [không tưởng] từ cấp bậc, chức vụ hay những đặc quyền, đặc lợi nào đó trong GĐPT.
Quy Chế Huynh Trưởng GĐPTVN được thiết lập và ban hành năm 1955, tu chỉnh lần sau cùng năm 1973 là văn kiện hiện hành làm căn cứ pháp quy áp dụng cho hàng Huynh Trưởng trong GĐPTVN cho đến hiện nay.
Kể từ sau Đại Hội 1973, liên tiếp xảy ra những diễn biến chiến sự khốc liệt và các biến động quân sự – chính trị – xã hội năm 1975, nên cũng như Nội Quy GĐPTVN, văn kiện Quy Chế Huynh Trưởng GĐPTVN từ đó đến nay chưa có thêm lần tu chỉnh chính thức nào tiếp theo. Những thay đổi nếu có, với lập luận là “văn bản dưới luật”, nếu chưa được biểu quyết thông qua trong một Đại Hội Huynh Trưởng GĐPTVN toàn quốc chính danh, hoặc không được ban hành bởi một văn bản điều chỉnh của cấp trung ương Ban Hướng Dẫn GĐPT chính danh có quyền hạn thay đổi, tu chỉnh – như đã được ghi trong các điều khoản của chính những văn kiện ấy – nên được coi như là những “tu chính án” phi truyền thống, tạm thời cập nhật nhằm đáp ứng với nhu cầu nhất thời trong khi chưa đủ thuận duyên tu chỉnh Nội Quy – Quy Chế Huynh Trưởng mà thôi./.
oOo
Kỷ niệm 70 năm thiết lập & ban hành
Quy Chế Huynh Trưởng GĐPTVN
(1955-2025)
Quảng Mẫn NGUYỄN QUANG MAI
213 lượt xem
Tin liên quan
Cấp hiệu – Phù hiệu Gia Đình Phật Tử Việt Nam tu chỉnh qua các kỳ Đại Hội Huynh Trưởng
Từ ngày thành lập và qua các lần tu chỉnh, hình thức Huy Hiệu và Kỳ Hiệu Gia Đình Phật Tử không có sự thay đổi về biểu trưng, hình…
Sen Trắng – Bài ca chính thức từ Thanh Niên Phật Học Đức Dục đến Gia Đình Phật Tử Việt Nam
SEN TRẮNG “Bài Ca Chính Thức” từ Thanh Niên Phật Học Đức Dục đến Gia Đình Phật Tử Việt Nam Bài ca chính thức của Gia Đình Phật Tử Việt…
Châm ngôn – Khẩu hiệu – Luật của Gia Đình Phật Tử Việt Nam qua những lần tu chỉnh Nội Quy
CHÂM NGÔN GIA ĐÌNH PHẬT TỬ Châm ngôn của Gia Đình Phật Tử Việt Nam hiện tại được ghi trong Chương thứ Nhất, Điều 3 bản Nội Quy Gia Đình…
Mục đích của Gia Đình Phật Tử Việt Nam qua những lần tu chỉnh Nội Quy
Qua những lần tu chỉnh Nội Quy Gia Đình Phật Tử Việt Nam (GĐPTVN) trong các kỳ Đại Hội Huynh Trưởng Gia Đình Phật Tử (GĐPT) toàn quốc, duy chỉ…
Danh hiệu Gia Đình Phật Tử Việt Nam qua những lần tu chỉnh Nội Quy
I/ BẢN NỘI QUY TRÌNH ĐẦU TIÊN CỦA GIA ĐÌNH PHẬT TỬ (1951): Bản NỘI QUY TRÌNH của Gia Đình Phật Tử năm 1951 (có vài tu chỉnh sau đó…
Tin khác
CHÚC TỪ của Gia Đình Phật Tử trong Lễ khai mạc ‘Hội Nghị Phật Giáo Toàn Quốc Việt Nam’ ngày 6-5-1951 PL.2495 tại chùa Từ Đàm, Huế oOo Thưa quý…
Kính bạch Chư tôn đức. Kính thưa anh chị em Đoàn viên GĐPT cùng Quý độc giả. Nhân dịp Kỷ niệm 75 năm thống nhất danh xưng Gia Đình Phật…
TINH THẦN THÍCH THIỆN HOA VỚI GIA ĐÌNH PHẬT TỬ Vào hồi 6 giờ 5 phút sáng nay (ngày 20 tháng Chạp năm Nhâm Tý, tức 23/1/1973), Tổng Thống Lyndon…
Dưới đây là một trong các bài viết rất “cũ” về mục đích, lập trường, những nhận xét, và một phần sử liệu Gia Đình Phật Tử Việt Nam do…
Đại Hội Huynh Trưởng GĐPTVN toàn quốc lần thứ I – NK. 1951-1953 tổ chức từ ngày 24 đến ngày 26 tháng 4 năm 1951 – Phật lịch 2495 tại…