Thưa Anh Chị Em Huynh trưởng bốn phương,

Chúng ta thường nghe “tâm viên ý mã” hay “ý ưa nghĩ bao la vũ trụ” và chúng ta hiểu rằng đại ý mấy câu này là để nói lên cái tâm ưa dao động của chúng ta; khó lòng mà định được! Thật vậy, bất cứ ở vào lứa tuổi nào, tâm con người thay đổi liên tục: khi vui khi buồn, khi Ma khi Phật, khi an lạc lúc phiền não v..v.. không những chỉ có anh chị em chúng ta là phàm phu mới bị như vậy đâu! Mà từ ngàn xưa, ngay chư vị tỳ kheo đệ tử Phật cũng lâm vào tình trạng “tâm lang thang” như chúng ta vậy! Đó là câu chuyện của trưởng lão Meghiya do chính đức Thế Tôn kể lại.

Thưa Anh Chị Em,

Thuở ấy, trưởng lão Meghiya làm thị giả hầu cận bên đức Phật. Sáng hôm ấy, trong khi đi khất thực, trưởng lão nhìn thấy một khu vườn xoài rất xinh xắn và thanh nhã. Tôn giả bèn khởi lên ý nghĩ muốn được đến đó để tọa thiền. Về đến tịnh xá, tôn giả liền thưa với Phật và xin phép đức Thế tôn đi đến khu vườn xoài kia để hành thiền. Lúc bấy giờ, các tỳ kheo khác còn chưa về, nhưng thấy trưởng lão muốn đi quá nên đức Phật đồng ý cho đi.

Trưởng lão Meghiya ra đi, đến vườn xoài, ngồi xuống bên gốc cây to và bắt đâu hành thiền. Nhưng suốt ngày hôm đó, tâm của trưởng lão cứ chạy lang thang đây đó và trưởng lão cảm thấy chẳng có chút tiến bộ nào về định tâm. Chiều về, trưởng lão bạch Phật về hiện tượng đó; trưởng lão thưa với Phật rằng: Bạch Thế Tôn, suốt thời gian ngồi thiền, tâm con bị các tư tưởng tham dục, sân hận và bạo hành xâm chiếm, khiến con chẳng thể nào định tâm được.

Đức Phật dạy rằng: Tâm rất dễ bị kích thích, rất dễ bị dao động, hay thay đổi và biến chuyển rất nhanh chóng! Vì thế ta phải biết cách điều phục Tâm. Rồi đức Phật nói lên 2 bài Kệ sau:

Còn thi sĩ Phạm Thiên Thư thì dịch:

Nói đến định tâm chúng ta nhớ đến Tổ Huệ Năng dạy vô niệm trong “Định và Tuệ”: Vô niệm, niệm tức chánh, Hữu niệm, niệm thành tà. Sao gọi là vô niệm? _ vô niệm là thấy tất cả pháp mà tâm không nhiễm trước. Khi 6 căn tiếp xúc với 6 trần tâm không khởi lên ham muốn, giận dữ, kiêu mạn v.v.. mà tự tại vô ngại thì đó là vô niệm; hữu niệm là ngược lại với vô niệm. Chánh niệm là ý thức rất rõ những hoạt động của thân, miệng, ý nghĩa là làm chủ được những ý nghĩ, những hành động của thân, và làm chủ được những lời nói của mình.… Người sống trong chánh niệm thì không bao giờ xảy ra chuyện lỡ lời, lỡ tay v.v.. Trái nghĩa với chánh niệm là thất niệm.

Như vậy chúng ta đã phân biệt được: vô niệm, hữu niệm, chánh niệm.

Thân kính chúc Anh Chị Em chúng ta luôn cố gắng giữ gìn chánh niệm để sống tỉnh thức, để có được sự an lạc và làm cho mọi người chung quanh được an lạc.

Trân trọng,
BBT