Anh chị em Lam viên thân mến

Chúng tôi nhớ lại cách đây cũng đã đến mười lăm năm, có một sinh viên ở Đà nẵng, từng nuôi ý chí xuất gia từ lâu, sau khi học hết năm thứ tư đại học, cậu bày tỏ ý định đó với cha mẹ và xin được toại nguyện. Cha mẹ vốn chìu con nên đồng tình. Cậu vô cùng vui mừng, xếp bút nghiên chuẩn bị lên đường. Ông thân cậu cũng là bạn thân với chúng tôi nên trước ngày đưa tiển có mời chúng tôi đến dự buổi mạn đàm trong gia đình, có ý thăm dò suy nghĩ của chúng tôi. Tôi tỏ ra vô cùng hoan hỷ nhưng có nói thêm: “coi chừng những rào cản cũng đang ở ngay trong cậu đấy. Một người con hiếu nhưng chưa nhận thức rõ con đường xuất gia thì sự vấng vương tình cha, nghĩa mẹ là rào cản đầu tiên, liệu có cát ái từ thân được không?

Ông cha căn dặn con mọi điều khi muốn trở nên một xuất sĩ. Lại còn nhắc nhủ thêm: “Dù xuất gia, kinh kệ, giáo điển là chính nhưng cũng nên rèn luyện thêm văn chương và ngoại ngữ, rất có lợi cho một tu sĩ sau nầy”. Cậu lễ phép thưa: “Thưa ba, con không bao giờ muốn làm trái ý ba, vậy bây giờ ba nên dứt khoát, một là cho con xuất gia, hai là bảo con tiếp tục con đường học vấn hiện thời. Nếu ba muốn con tiếp tục học để lấy bằng nầy, bằng nọ của thế gian thì con sẽ trở lại tiếp tục học tập, xem như chưa có ý định gì, nếu ba đồng thuận cho con xuất gia thì con chỉ nhắm một hướng mà tiến tới thôi”. Nhân đấy tôi cũng góp ý thêm: “Người tu sĩ cần có chút vốn liếng Hán văn, sau nầy rất cần cho việc nghiên cứu kinh điển vì các bộ kinh lớn phần lớn đều bằng Hán văn hoặc phiên dịch từ Hán văn”. Tôi lại đưa ra một ví dụ điển hình từ bản thân mình: “Ngày trước, khi học bài “Lục hòa”, có điều thứ hai, tôi cứ nghĩ là: “Khẩu hòa vô tranh”, tức là không tranh cãi gây gỗ nhau. Qua thời gian sau, nghiên cứu lại mới thấy: “Khẩu hòa vô tránh” chứ không phải “Khẩu hòa vô tranh”, không những không tranh cãi mà còn không biện bạch, không kiện cáo, phải biết ẩn nhẩn nhu hòa. “Tranh”, chữ Nôm, có nghĩa là giành giựt cho hơn, “vô”, chữ Hán, nghĩa là không, có từ ghép nào mà gồm một chữ Hán, một chữ Nôm? Phải nói là “vô tránh” mới đúng. “Tránh”, từ Hán còn có nghĩa là: đôi co, kiện cáo. “Tránh tụng kinh quan xứ” (kinh Phổ môn) có nghĩa là: Kiện tụng đến cửa quan. Vậy “vô tránh” tức là phải hòa nhã, không gây gỗ, nếu có ai vô cớ gây sự, mình cũng phải biết nhẫn nhịn, nhu hòa, không biện bạch hơn thua, không đôi co kiện cáo”. Nếu không nghiên cứu thêm Hán văn, làm sao hiểu được rành rẽ như vậy?”

Chú ấy đáp: “Thưa bác, hiểu rõ, hiểu sâu như vậy, nhưng lại không vận dụng thực tập, một chút bất bình là cãi cọ, rồi nổi sân gây gỗ nhau thì thử hỏi có ích lợi gì? còn chỉ hiểu cạn cợt nhưng lúc nào cũng tự nhắc nhở mình thực hiện cho kỳ được thì có hơn không?”

Tôi cúi đầu thi lễ: “Bác xin lĩnh hội” (Sinh viên nầy bây giờ là Thầy Nguyên Quan, trụ trì một ngôi chùa trên cao nguyên Lâm đồng)

Anh chị em thân mến, các anh chị nghĩ thế nào? Chúng ta là một Huynh trưởng, vấn đề gì cũng cần hiểu thấu đáo để hướng dẫn các em, nhưng không phải chỉ có vậy mà quan trọng là tu tập bản thân mình nữa. Đừng làm như một thầy giáo nọ, thầy bảo học sinh không được hút thuốc lá, thầy phân tích rất rành mạch, có hại sức khỏe bản thân, tác hại cho người chung quanh, gây ô nhiễm môi trường v.v.. Nhưng trên môi thầy lúc nào cũng phì phào điếu thuốc. Nghịch lý phải không? Nghịch lý lắm chứ, Nhất là một thầy giáo! hoàn toàn phản giáo dục.

Còn chúng ta thì sao ?
Chúng ta cũng thường dạy cho các em về năm giới, cũng có khi phân tích cho các em thấy, chỉ cần phạm một giới không uống rượu là có nguy cơ phạm luôn cả năm giới. Nhưng thỉnh thoảng, có khi nào mình cũng ham vui với bạn bè, nâng cốc nghiêng ngữa không? mà cũng có lý do biện bạch, nghe ra tưởng chừng như cũng chính đáng!?

“Lâu lâu một lần mà anh! Xã giao làm ăn mà anh! (nhưng, đã biết bao nhiêu ‘một lần’ như vậy phải không?).

Nói ra thì như là điều ấu trỉ đối với anh chị em Huynh trưởng, nhưng mình cũng thường xuyên ôn lại các giới tướng. Các giới Thập thiện, Bồ tát đã đành, còn ngũ giới thì sao đây? Cũng phải tụng đọc hằng tháng vậy. Nếu không tụng đọc thường xuyên thì anh chị em mình (kể cả đoàn sinh) trước mỗi buổi lễ Phật hằng tuần có vài phút tĩnh tâm quán chiếu lại mình. Rất mong!

Trân trọng
Nhóm Áo Lam