Năm Bính thân nói chuyện khỉ, một trong những món quà lưu niệm được bày bán ở nhiều nhà Phát hành kinh sách tại các chùa là bộ TAM KHÔNG bằng gốm sứ hoặc bằng gổ mô tả: một con khỉ dùng hai tay che mắt bít kín. Một con dùng hai tay bịt hai lổ tai. Một con dùng hai tay che miệng. Nghĩa đen ai cũng hiểu là “ KHÔNG THẤY, KHÔNG NGHE VÀ KHÔNG NÓI”.

Về xuất xứ: Phỏng theo tượng thần VAJRAKILAYA Một nhà Tâm Lý Học trong triết học cổ Ấn Độ vị thần nầy có sáu tay, hai tay che mắt. Hai tay bịt tai. Hai tay bịt kín miệng. Với ngài chỉ có con người mới có tay và sự hoạt dụng của tay mang nhiều ý nghĩa phục vụ cuộc sống và làm cho cuộc sống ngày một tốt đẹp hơn.

Sự thấy biết của các giác quan mà mắt tai là đại diện là sự thấy biết của thức dựa trên căn bản tiếp xúc của 6 căn và sáu trần với sự tham gia tích cực của Ý mà phát sinh ra nên mang hai tính chất phân biệt và tham ái nên miệng phát ra lời nhận định không trung thực mang lại hậu quả phiền muộn và khổ đau. Nếu dùng hai tay để thực hiện sự THẤY NGHE HAY BIẾT ấy sẽ đem lại hậu quả trái quấy làm cuộc sống của ta và người (nhân ngã) ngày một xấu đi.

Khi Thái tử Tất Đạt Đa sau 49 ngày đêm thiền định ngài đã tìm ra chân lý giác ngộ thì ra mọi loài chúng sanh đều có kho báu trí tuệ tuyệt vời và từ đó họ có khả năng chặt đứt những nguyên nhân khiến cho chúng sanh trầm luân thoát ra khỏi sự chi phối của SINH LÃO BỆNH TỬ của PHIỀN NÃO và KHỔ ĐAU. Đó là sự THẤY NGHE HAY BIẾT CỦA TÁNH chứ không phải của thức mà DUY THỨC HỌC gọi là trí vây. Ngài khám phá ra chứ không phải là người sáng tạo. Do vậy trên đường độ sanh đức Phật những kiến thức khoa học xã hội đã có từ trước hoàn chỉnh khâu lý luận để giúp cho thế nhân sớm ngộ chân lý do ngài trình bày. Bộ TAM KHÔNG dùng ba con khỉ để minh họa CÁI TÂM VƯỢN tức VỌNG TÂM duyên theo Mắt theo Tai mà có là hoàn toàn sai trái cho nên trong cửa chùa quý thầy giải thích và các trang mạng Phật giáo cũng đều giải thích là KHÔNG NGHE BẬY, KHÔNG THẤY BẬY, KHÔNG NÓI BẬY. Nhưng như thế có nghĩa là NGHE ĐÚNG, THẤY ĐÚNG, NÓI ĐÚNG. Kính bạch Thiện Tri Thức, Kính bạch chư tôn: BẬY hay ĐÚNG là kẹt giữa hai bên chỉ TÍCH TẬP PHƯỚC ĐỨC chứ không loại được TỬ SINH, PHIỀN NÃO và KHỔ ĐAU chưa KIẾN TÁNH chưa đến BỜ GIÁC.

Cho nên CHE MẮT bằng HAI TAY là che cả ĐÚNG và BẬY và NGỘ CHÂN LÝ bằng cái THẤY BỞI TỰ TÁNH bằng cái NGHE bởi TỰ TÁNH và rõ nghĩa NGÔN NGỮ ĐẠO ĐOẠN (Lời nói không thể đạt hết ý) vì BIẾT THÌ KHÔNG NÓI và NÓI LÀ KHÔNG BIẾT. (Tri giả bất ngôn, ngôn giả bất tri). Mình nghĩ đây mới là CHÂN GIÁO NGHĨA của BỘ TAM KHÔNG trong cửa nhả THIỀN vậy. Rất mong những bậc cao minh chỉ giáo cho, chân thành đa tạ./.